Sakura P.
ในยุคที่น้ำมันแพงขึ้น การเปลี่ยนผ่านจากรถยนต์เครื่องยนต์สันดาปหรือรถยนต์น้ำมัน ไปสู่รถยนต์ไฟฟ้า (EV) กลายเป็นหนึ่งในความสนใจหลักของผู้ใช้รถในปัจจุบัน แต่คำถามสำคัญที่เกิดขึ้นก่อนการตัดสินใจซื้อคือ “ความคุ้มค่าในเชิงเศรษฐศาสตร์” และ “ต้องใช้งานนานเท่าใดจึงจะถึงจุดคุ้มทุน?” ทีมงานจึงมีสูตรคำนวณเบื้องต้นมาให้ชม เผื่อนำไปใช้คิดก่อนซื้อ
เปลี่ยนเป็นรถ EV ตอนนี้… กี่ปีถึงจะ “คืนทุน”? เปิดสูตรคำนวณเบื้องต้น เผื่อคิดก่อนซื้อ
เนื่องจากการเปลี่ยนผ่านเข้าสู่การใช้รถยนต์ไฟฟ้ามักมีต้นทุนเริ่มแรกที่สูงกว่า ทั้งในแง่ของส่วนต่างราคารถยนต์ และค่าใช้จ่าย Wall Charger การคำนวณจุดคุ้มทุน (Break-Even Point) อย่างแม่นยำ จึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการประเมินความคุ้มค่าก่อนการลงทุน
สมการหัวใจหลัก: คุ้มทุนตอนไหน?
หลักการคิดคำนวณจุดคุ้มทุน พิจารณาจากอัตราส่วนระหว่างต้นทุนส่วนต่างที่จ่ายเพิ่มขึ้นในระยะแรก กับมูลค่าความประหยัดสะสมที่เกิดขึ้นจากการใช้งานในแต่ละปี ดังสมการต่อไปนี้
จุดคุ้มทุน (ปี) = เงินก้อนแรกที่จ่ายเพิ่ม ÷ เงินที่ประหยัดได้ทั้งหมดต่อปี
พูดง่าย ๆ ก็คือเอา “สิ่งที่เราต้องควักกระเป๋าจ่ายเพิ่มในวันแรก” หารด้วย “เงินที่ช่วยเราเซฟในแต่ละปี” ออกมาเป็นจำนวนปีที่เราจะคืนทุน
4 ขั้นตอนการประเมินผลเบื้องต้นด้วยตนเอง
ขั้นตอนที่ 1: การคำนวณต้นทุนเริ่มแรกหรือเงินก้อนแรกที่จ่ายเพิ่ม (Initial Cost)
เป็นการประเมินเงินก้อนแรกที่ต้องจ่ายเพิ่มเมื่อเลือกซื้อรถยนต์ไฟฟ้า เทียบกับการซื้อรถยนต์น้ำมัน หรือเทียบกับมูลค่าที่ได้รับจากการขายรถยนต์คันเดิม
- สูตรการคิด: (ราคารถยนต์ EV + ค่าติดตั้ง Wall Charger) – (ราคารถยนต์น้ำมันที่เราเล็งจะซื้อ หรือ มูลค่าที่ขายรถคันเก่าได้)
- ตัวอย่าง: หากรถยนต์ EV มีราคารวมค่าติดตั้งระบบชาร์จไฟที่ 950,000 บาท ขณะที่รถยนต์น้ำมันในเซกเมนต์ใกล้เคียงกันมีราคา 800,000 บาท เท่ากับว่ามี ต้นทุนเริ่มแรกเพิ่มขึ้น 150,000 บาท
ขั้นตอนที่ 2: การเปรียบเทียบค่าพลังงานต่อปี (Running Cost)
คือการเทียบ “ค่าน้ำมัน vs ค่าไฟ” ต่อปี ตัวแปรหลักที่จะขับเคลื่อนให้เกิดการคืนทุนคือ ส่วนต่างระหว่างค่าน้ำมันและค่าไฟฟ้า โดยคำนวณจากระยะทางการใช้งานเฉลี่ยต่อปี
ตัวอย่าง: กำหนดระยะทางการใช้งานเฉลี่ยต่อปีที่ 25,000 กิโลเมตรต่อปี
- ฝั่งรถยนต์น้ำมัน: ระยะทาง 25,000 กม. ÷ อัตราสิ้นเปลือง 15 กม./ลิตร = ใช้น้ำมัน 1,667 ลิตรต่อปี (สมมติราคาน้ำมันเฉลี่ย 38 บาท/ลิตร) คิดเป็น ค่าน้ำมันปีละ 63,346 บาท
- ฝั่งรถยนต์ไฟฟ้า: ระยะทาง 25,000 กม. ÷ อัตราสิ้นเปลืองไฟ 6 กม./หน่วย (kWh) = ใช้ไฟฟ้า 4,167 หน่วยต่อปี (สมมติอัตราค่าไฟบ้านระบบ TOU ช่วง Off-Peak เฉลี่ยหน่วยละ 3 บาท) คิดเป็น ค่าไฟฟ้าปีละ 12,501 บาท
ผลลัพธ์ส่วนต่าง: ประหยัดค่าพลังงานได้ 50,845 บาทต่อปี
ขั้นตอนที่ 3: ส่วนต่างค่าบำรุงรักษาและภาษีประจำปี (Maintenance & Tax)
เนื่องจากรถยนต์ไฟฟ้ามีชิ้นส่วนเคลื่อนไหวและระบบของเหลวน้อยกว่ารถยนต์น้ำมัน (ไม่มีน้ำมันเครื่อง, ไส้กรอง, หรือหัวเทียน) ทำให้ค่าใช้จ่ายในการเข้าศูนย์บริการต่ำกว่า รวมถึงอัตราภาษีรถยนต์ประจำปีของ EV ในปัจจุบันยังคงได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษีที่ต่ำกว่ารถยนต์น้ำมัน
ก็ลองหาส่วนต่างที่จะประหยัดได้จากค่าบำรุงรักษาและภาษีประจำปี ดังนี้
เงินที่ประหยัดได้จากค่าบำรุงรักษาต่อปี = ค่าเช็กระยะและภาษีรถน้ำมันต่อปี – ค่าเช็กระยะและภาษีรถ EV ต่อปี
ประเมินคร่าว ๆ รถยนต์ไฟฟ้าช่วยลดค่าบำรุงรักษาและภาษีได้มากกว่ารถยนต์น้ำมันราว 5,000 บาทต่อปี
ขั้นตอนที่ 4: การคำนวณหาจุดคืนทุน
สมมติสถานการณ์
ซื้อรถ EV ที่แพงกว่ารถน้ำมัน (หรือจ่ายส่วนต่างหลังจากขายคันเก่า) อยู่ที่ 200,000 บาท (รวมค่าติดตั้ง Wall Charger แล้ว)
- ปกติขับรถเฉลี่ยปีละ 25,000 กิโลเมตร
- คันน้ำมันเดิม: อัตราการบริโภคน้ำมัน 15 กม./ลิตร (ค่าน้ำมัน 38 บาท/ลิตร) = ตกปีละ 63,346 บาท
- คัน EV ใหม่: กินไฟ 6 กม./หน่วย (ชาร์จไฟบ้าน TOU เฉลี่ยหน่วยละ 3 บาท) = ตกปีละ 12,501 บาท
- ส่วนต่างค่าพลังงาน = ประหยัดได้ 50,845 บาท/ปี
- ส่วนต่างค่าบำรุงรักษา + ภาษี = EV ประหยัดกว่าประมาณ 5,000 บาท/ปี
เมื่อนำตัวเลขจากค่าประหยัดพลังงานต่อปี + ส่วนต่างค่าบำรุงรักษาและภาษี จะได้มูลค่าความประหยัดรวมต่อปี เท่ากับ 50,845 + 5,000 = 55,845 บาทต่อปี
แทนค่าในสมการ: 150,000 บาท (ต้นทุนเพิ่ม) ÷ 55,845 บาท (ประหยัดต่อปี) = ประมาณ 2.68 ปี
หรือคิดเป็นระยะทางสะสมประมาณ 2.68 x 25,000 = 67,000 กิโลเมตร (จุดคุ้มทุน (ปี) x ระยะทางที่ใช้งานเฉลี่ยต่อปี)
จากตัวอย่างนี้ หมายความว่า เมื่อใช้งานรถยนต์ไฟฟ้าไปประมาณ 2 ปี 8 เดือน ต้นทุนส่วนต่างที่จ่ายเพิ่มไปในวันแรกจะถูกหักลบกลบกันพอดี และหลังจากระยะเวลาดังกล่าวเป็นต้นไป เม็ดเงินที่ประหยัดได้ทั้งหมดจะเปลี่ยนเป็นผลกำไรในกระเป๋าของผู้ใช้งานทันที
3 ตัวแปรสำคัญที่อาจส่งผลกระทบต่อจุดคุ้มทุน (หลุมพรางที่ต้องดูให้ดี)
ในการใช้งานจริง ยังมีปัจจัยแวดล้อมอื่นที่อาจทำให้จุดคุ้มทุนขยับช้าหรือเร็วขึ้นกว่าการคำนวณในกระดาษ ได้แก่
อัตราเบี้ยประกันภัยชั้น 1
รถยนต์ไฟฟ้ามักมีอัตราเบี้ยประกันภัยที่สูงกว่ารถยนต์น้ำมันในระดับราคาเดียวกันราว 10-20% เนื่องจากมูลค่าของก้อนแบตเตอรี่และมาตรฐานการซ่อมบำรุงในปัจจุบัน ส่วนต่างของค่าเบี้ยประกันนี้จำเป็นต้องนำมาหักลบออกจากยอดรวมความประหยัดต่อปี
พฤติกรรมการชาร์จ
สูตรข้างต้นคิดบนพื้นฐานของการ “ชาร์จบ้านช่วง Off-Peak TOU” เป็นหลัก ซึ่งเป็นวิธีที่ประหยัดที่สุด แต่ถ้าไลฟ์สไตล์ของคุณต้องเดินทางต่างจังหวัดบ่อย เน้นชาร์จตู้สาธารณะ (DC Fast Charge) ที่ราคาหน่วยละ 6.5 – 7.5 บาท ค่าไฟต่อปีจะสูงขึ้น และทำให้จุดคุ้มทุนนานขึ้นตามไปด้วย
ค่าเสื่อมราคาและเทคโนโลยี (Depreciation)
รถ EV พัฒนาเร็วมาก เหมือนสมาร์ทโฟน ทำให้ราคาขายต่อในตลาดมือสองยังมีความผันผวนสูง หากเราเป็นคนที่ชอบเปลี่ยนรถทุก ๆ 3-5 ปี ปัจจัยเรื่องราคาขายต่อ (Depreciation) อาจต้องนำมาคิดมากกว่าคนที่ตั้งใจขับยาว ๆ 7-10 ปี
สูตรคำนวณดังกล่าว เป็นเพียงตัวช่วยคิดจุดคุ้มทุนของการเปลี่ยนมาใช้รถยนต์ EV เบื้องต้นเท่านั้น แน่นอนว่าไม่มีคำตอบตายตัวว่ารถยนต์ EV คุ้มสำหรับทุกคน แต่จะคุ้มที่สุดสำหรับคนที่ “ขับรถเยอะ” และ “มีพื้นที่ชาร์จไฟที่บ้าน” ถ้าหากเช็กลิสต์แล้วพบว่าตัวเองขับรถปีละหลายหมื่นกิโลเมตร แถมจอดชาร์จไฟบ้านตอนกลางคืนได้ การเปลี่ยนไปใช้ EV ก็แทบจะเรียกได้ว่าเป็นการลงทุนที่คืนทุนไว และช่วยเซฟเงินในกระเป๋าในระยะยาวได้อย่างแน่นอน ลองคำนวณกันดี ๆ
เรียบเรียงโดย ทีมงาน iMoD Drive
