ใน , ,

ก้าวล้ำ! แบตเตอรี่ไอโอดีนสูตรน้ำ ชาร์จทะลุ 1,000 รอบคงความจุ 96% ปลอดภัยไร้สารกัดกร่อน

ทีมนักวิจัยนำโดย University College London (UCL) เปิดตัวแนวคิดการออกแบบอิเล็กโทรไลต์สูตรน้ำแบบใหม่สำหรับแบตเตอรี่ไอโอดีน ชูจุดเด่นขับเคลื่อนปฏิกิริยา 4 อิเล็กตรอนได้เสถียรโดยไม่ต้องพึ่งพาเกลือเฮไลด์ที่มีฤทธิ์กัดกร่อนสูง สามารถคงความจุได้ถึง 96% หลังผ่านการทดสอบชาร์จและคายประจุ 1,000 รอบ

ก้าวล้ำ! แบตเตอรี่ไอโอดีนสูตรน้ำ ชาร์จทะลุ 1,000 รอบคงความจุ 96% ปลอดภัยไร้สารกัดกร่อน

ความคืบหน้านี้ได้รับการเผยแพร่ผ่านวารสาร Nature เมื่อวันที่ 11 พ.ย. 2026 โดยผลงานวิจัยได้รับการสนับสนุนจาก European Research Council (ERC) และ UK Research and Innovation (UKRI) เพื่อมุ่งเป้าพัฒนาแบตเตอรี่สูตรน้ำที่ปลอดภัย ไม่เสี่ยงต่อการติดไฟ และลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมจากการทำเหมืองแร่โคบอลต์ เพื่อรองรับความต้องการระบบกักเก็บพลังงานขนาดใหญ่สำหรับพลังงานหมุนเวียน

ก้าวล้ำ! แบตเตอรี่ไอโอดีนสูตรน้ำ ชาร์จทะลุ 1,000 รอบคงความจุ 96% ปลอดภัยไร้สารกัดกร่อน

กลไก KA-PA-Nuc: เพิ่มความจุตามทฤษฎีเท่าตัวโดยไร้สารกัดกร่อน

แบตเตอรี่สูตรน้ำประเภทโลหะ-ไอโอดีนใช้ไอโอดีนเป็นแคโทด โดยกักเก็บประจุด้วยการเปลี่ยนสถานะออกซิเดชันของไอโอดีน ซึ่งงานวิจัยในอดีตมักใช้ปฏิกิริยา 2 อิเล็กตรอนระหว่างไอโอไดด์ (I−) และไอโอดีนธาตุ (I0) ให้ความจุทางทฤษฎีอยู่ที่ 211 mAh g−1 ที่ศักย์รีดอกซ์ 0.54 V แต่หากผลักดันให้เกิดปฏิกิริยา 4 อิเล็กตรอนต่อเนื่องไปจนถึงไอโอดีนแคตไอออน (I+) จะช่วยเพิ่มความจุทางทฤษฎีขึ้นเป็นสองเท่าที่ 422 mAh g−1 พร้อมแรงดันไฟฟ้าของเซลล์ที่สูงขึ้นด้วยศักย์รีดอกซ์ 1.07 V

อย่างไรก็ดี ไอโอดีนแคตไอออน (I+) มีความไม่เสถียรและถูกโมเลกุลน้ำเข้าทำลายได้ง่ายด้วยกระบวนการไฮโดรไลซิส งานวิจัยเดิมจึงต้องใช้สารละลายที่มีคลอไรด์หรือโบรไมด์เข้มข้นสูงเพื่อช่วยพยุงโครงสร้าง ซึ่งนำไปสู่ปัญหาการกัดกร่อนและต้นทุนวัสดุที่สูงขึ้น

ทางทีมวิจัย UCL จึงได้คิดค้นกรอบการออกแบบโครงสร้างอิเล็กโทรไลต์ที่เรียกว่า KA–PA–Nuc โดยผสาน 3 องค์ประกอบเข้าด้วยกัน ได้แก่ Polar Anion (PA) เช่น อะซีเตตไอออน ที่คอยควบคุมสภาพแวดล้อมบริเวณผิวสัมผัสขั้วไฟฟ้าเพื่อลดโมเลกุลน้ำ, Kosmotropic Anion (KA) อย่างซัลเฟตไอออน ที่ช่วยจัดระเบียบโครงสร้างของน้ำ และ Nucleophile (Nuc) เช่น ยูเรีย อะซีทาไมด์ นิโคตินาไมด์ หรือไพริดีน ที่สร้างพันธะแฮโลเจนเป็นโครงสร้าง Nuc−I+−Nuc ยึดประจุไอโอดีนไว้อย่างมั่นคง

ผลทดสอบในห้องปฏิบัติการ: อายุการใช้งานยาวนานพร้อมขยายสู่พาวช์เซลล์

จากการทดสอบการทำงานในเซลล์แบตเตอรี่สังกะสี-ไอโอดีน (Zn−I2) พบว่าตัวแบตเตอรี่สามารถคงความจุได้ถึง 96% หลังผ่านการชาร์จและคายประจุครบ 1,000 รอบ ที่ความหนาแน่นกระแส 1 A g−1 และคงความจุได้ 94% หลังผ่านไป 2,000 รอบ ที่ 2 A g−1 ทั้งยังคงปฏิกิริยา 4 อิเล็กตรอนไว้ได้แม้เพิ่มปริมาณไอโอดีนบนขั้วแคโทดสูงถึง 12.2 mg cm−2 นอกจากนี้ยังสามารถนำหลักการเดียวกันไปประยุกต์ใช้กับแบตเตอรี่อะลูมิเนียม-ไอโอดีน (Al−I2) ที่ใช้ขั้วแอโนดโลหะผสมอะลูมิเนียม-สังกะสีได้เช่นกัน

ทางทีมวิจัยยังได้ทดลองขยายขนาดด้วยการประกอบพาวช์เซลล์ขนาดความจุ 1.1 Ah โดยใช้แผ่นแคโทดไอโอดีนขนาด 10 × 15 ซม. เคลือบสองด้านจำนวน 2 แผ่น ร่วมกับแอโนดสังกะสีความหนา 70 ไมโครเมตร จำนวน 3 แผ่น ซึ่งติดตั้งอยู่ภายในอุปกรณ์ยึดจับเพื่อจำกัดแรงกดและป้องกันการบวมตัวระหว่างทำงาน

ก้าวต่อไปสู่การผลิตจริง: การควบคุมสารออกฤทธิ์และสเกลการใช้งาน

Ruwei Chen จากภาควิชาเคมีของ UCL ในฐานะผู้เขียนหลักของงานวิจัยระบุว่า การทำให้แบตเตอรี่ไอโอดีนชาร์จซ้ำได้อย่างสมบูรณ์ ไม่เพียงแต่ต้องรักษาเสถียรภาพของสารเคมีในปฏิกิริยาเท่านั้น แต่ต้องเข้าใจปฏิสัมพันธ์กับสารละลายอิเล็กโทรไลต์สูตรน้ำที่เปลี่ยนแปลงไปตลอดการใช้งาน ขณะที่ Professor Guanjie He ผู้เขียนร่วม ได้ชี้ว่าความท้าทายลำดับถัดไปคือการทดสอบในสเกลที่ใหญ่ขึ้นและเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานภายใต้สภาวะการใช้งานจริง

ทั้งนี้ การประเมินทางเทคนิคและเศรษฐศาสตร์เบื้องต้นระบุว่าการตัดสารเฮไลด์ที่มีฤทธิ์กัดกร่อนสูงออกไป จะช่วยลดต้นทุนตัวเก็บกระแสไฟฟ้าลงได้อย่างมีนัยสำคัญ แต่สำหรับการนำมาใช้งานเชิงพาณิชย์เพื่อต่อเชื่อมกับโครงข่ายไฟฟ้า ยังคงต้องรอติดตามการแก้ปัญหาการสูญเสียไอโอดีนจากการใช้งานต่อเนื่องระยะยาว ตลอดจนการทดสอบความปลอดภัยอย่างเต็มรูปแบบต่อไป

ที่มา: XenoSpectrum

แสดงความคิดเห็น

เขียนโดย Sakura P.